Tragajuci za prikladnim tekstom o
Historiji Srbije i tekstom o Historiji srednjevjekovne Srbije, koji bi
zadovoljio norme cjelovitosti, jezgrovitosti i jasnoce, odabrao sam DVA
teksta koja su u potpunosti zadovoljili ove kriterije.
Tekstovi su prilagodjeni bosanskom jeziku i uz citanje ova dva
teksta, (Prvi se odnosi na kratku Historiju Srbije od VII-XX stoljeca,
a drugi tekst je samo o Historiji srednjevjekovne Srbije i propasti
Srpskog Carstva), siguran sam da cete dobiti nesto jasniju sliku o
Historiji Srbije.
Prof. Hamdo Camo
Srednjevjekovna Srbija (VII – XIV vijek)
Kao i ostala juznoslavenska plemena, Srbi su dosli na Balkan za
vrijeme velike seobe naroda tokom 6. i 7. vijeka nase ere. Najranije
sistematizovane podatke o Srbima na Balkanu nalaze se u spisima
vizantijskog cara Konstantina VII Porfirogenita, u X vijeku. Tada su
Srbi naseljavali teritoriju sadasnje zapadne Srbije. Prva srpska drzava
je bila formirana pod dinastijom Viseslavica, a u okolnostima
spoljasnje ugrozenosti od strane Bugara i Vizantije. Pod uticajem
Vizantije dogodila se vazna promjena u srpskom narodu, koja ce imati
prvorazredni znacaj u njegovoj buducnosti: krajem IX vijeka pocinje
proces napustanja paganstva i pokrstavanje, u cemu je prednjacila
vladarska porodica Viseslavica.
Nakon ovog prvog uspona srpske drzave nastupila je oseka i period
razdrobljenosti i kriza, koji je trajao do pred kraj XII vijeka. Nakon
borbe sa bracom oko prijestola, 1170. godine na vlast je dosao Stefan
Nemanja, osnivac dinastije Nemanjica. On je otpoceo obnovu srpske
drzave u Raskoj oblasti. Neki put pod okriljem Vizantije, a ponekad
protiv nje, veliki zupan (to je rang kneza), Stefan Nemanja je prosirio
teritoriju svoje drzave na istok i jug, i pripojio joj Zetu i primorje.
Osim vodjenja drzave veliki zupan je mnogo polagao i na podizanje
manastira. Medju njegove zaduzbine spadaju u Raskoj oblasti Djurdjevi
Stupovi i Studenica u kojoj je i sahranjen, i Hilandar na Svetoj Gori.
Stefana Nemanju je naslijedio srednji sin Stefan, dok je najstarijem
sinu Vukanu dodijeljen na upravu dio tadasnje srpske drzave, Zetska
oblast (danasnja Crna Gora). Najmladji Nemanjin sin Rastko se zamonasio
i uzeo ime Sava, posvetivsi se duhovnosti. Posto je Rimska kurija od
ranije gajila ambicije da pod svoj uticaj podvede i Balkan, Stefan je
to iskoristio, od pape zatrazio krunu i prvi medju Srbima bio krunisan
za kralja 1217. godine. Njegov brat Sava je u Vizantiji isposlovao
autokefalnost Srpske crkve i 1219. godine bio postavljen za prvog
srpskog arhiepiskopa. Time su Srbi stekli oba vida samostalnosti koja
je poznavao srednji vek: duhovnu i svetovnu.
Naredna generacija srpskih vladara, koju su cinili sinovi Stefana
Prvovjencanog Radoslav, Vladislav i Uros I, znacila je stagnaciju u
drzavnom razvitku. Sva tri kralja su bila u vecoj ili manjoj zavisnosti
od susjednih drzava Vizantije, Bugarske ili Ugarske. Veze sa Madjarima
su uslovile da kralja Urosa I na prestolu naslijedi sin Dragutin, koji
je bio ozenjen madjarskom princezom. Kasnije, kada je Dragutin
abdicirao u korist svog mladjeg brata Milutina, dobio je od madjarskog
kralja Ladislava IV zemlju u sjeveroistocnoj Bosni, Srem, Macvu i
Beograd, a osvojio je i pripojio i teritorije u sjeveroistocnoj Srbiji.
Time su te oblasti prvi put usle u sastav srpske drzave.
Pod vladavinom kralja Milutina, mladjeg Dragutinovog brata, Srbija
je dalje ojacala, uprkos situaciji da katkad mora da ratuje i na tri
fronta. Milutin je u historiji ostao poznat i kao vjest diplomata, koji
je rado koristio jedno od uobicajenih srednjevekovnih diplomatskih
sredstava - dinasticke brakove. Zenio se pet puta, madjarskim,
bugarskim i vizantijskim princezama. Narocito je ostao poznat po
gradnji crkava, od kojih neke spadaju medju najljepse primjere
srednjevekovnog graditeljstva: Gracanica na Kosovu, Saborna crkva u
Hilandaru, Sv. Arhangela u Jerusalimu i dr. Zbog svojih zaduzbina kralj
Milutin je proglasen za sveca, uprkos svom burnom zivotu. Njega je
naslijedio sin Stefan, kasnije prozvan Decanski. Decanski je donekle
prosirio teritoriju drzave na istoku dobivsi Nis sa okolinom, a na jugu
oblasti u Makedoniji. Nadimak Decanski dobio je zbog podizanja
najmonumentalnijeg srpskog srednjevekovnog manastira Visoki Decani u
Metohiji.
Srednjovekovna Srbija, koja je u politickim, ekonomskim i kulturnim
sferama zauzimala ugledno mjesto u srednjovekovnoj Evropi, dostigla je
svoj vrhunac sredinom 14. vijeka, za vreme vladavine cara Stefana
Dusana. Iz tog doba je i Dusanov zakonik. Car Dusan je na racun
Vizantije udvostrucio teritoriju svoje drzave, prosirivsi je na jugu,
jugozapadu i istoku. Naslijedio ga je sin Uros, zvani Nejaki, sto vec
samo po sebi govori o stanju drzave koja pocinje da zapada u stanje
feudalne anarhije. U to vrijeme se javlja i nova opasnost: turska
Osmanska drzava, koja postepeno iz Azije prelazi u Evropu, osvojivsi
najprije Vizantiju, a potom i ostale balkanske drzave.
Tursko osvajanje i vladavina (XIV - XIX vijek)
Posto su porazili srpsku vojsku u dvije kljucne bitke: na rijeci
Marici 1371. gdje je porazena bosanska kao i srpska vlastela iz
Makedonije i na Kosovu Polju 1389, gde su porazene bosanska vojska i
vojska kneza Lazara. Bitka na Kosovu je definitivno rijesila sudbinu
Srbije i okolnih drzava, jer nakon nje na Balkanu vise nije bilo sile
koja bi mogla da se suprotstavi Turcima. To je bio nestabilan period u
kome su vladali sin i nasljednik kneza Lazara despot Stefan Lazarevic,
a zatim njegov rodjak Djuradj Brankovic, koji je prestolnicu drzave
preselio na sjever, u novoizgradjeni grad Smederevo. Turci su nastavili
svoja osvajanja sve dok nisu uspjeli da zauzmu cijelu teritoriju srpske
drzave 1459. godine, osvojivsi i Smederevo. Srbija je bila pod vlascu
Otomanske carevine skoro pet vjekova.
Tokom Tursko-austrijskog rata (1593 - 1606) Srbi su 1594. podigli
ustanak u panonskom dijelu Turske, u Banatu. Drugo zariste otpora
Turcima stvorili su Srbi i muslimani u Hercegovini, ali su sklapanjem
mira izmedju Turaka i Austrije bili prepusteni turskoj odmazdi. Taj
redoslijed dogadjaja je postao uobicajen tokom narednih vjekova.
U Velikom ratu (1683 – 1690) izmedju Turske i Svete lige uz papinu
pomoc ucestvovale su Austrija, Poljska i Venecija. One se podsticale
Srbe na bunu protiv turske vlasti. Uskoro je cio zapadni Balkan bio
zahvacen ustancima i gerilom od Crne Gore, preko Dalmacije i Podunavlja
do Stare Srbije (Makedonija, Raska, Kosovo i Metohija). Kada je
austrijska vojska pocela da se povlaci iz Srbije, pozvala je i srpski
narod da se povuce sa njom, na njenu teritoriju. Birajuci izmedju
turske osvete i zivota u jednoj hriscanskoj carevini, mase Srba su
napustile svoju postojbinu i 1690. godine, pod vodstvom svog patrijarha
Arsenija Carnojevica krenule na sever. Tada su mnoge oblasti na jugu
Balkana ostale depopulisane, sto su Turci koristili da islamizuju Rasku
oblast, Kosovo i Metohiju i djelimicno Makedoniju.
Teritorija, 1716-1718, od Dalmacije, preko Bosne i Hercegovine do
Beograda i Podunavlja je opet postala popriste novog austijsko-turskog
rata, koji je vodio princ Eugen Savojski, Srbi su uzeli ucesce u borbi
na strani Austrije. Turska je tada, tzv. Pozarevackim mirom izgubila
sve teritorije u Podunavlju, sjevernu Srbiju i sjevernu Bosnu, dijelove
Dalmacije i Peloponez.
Novim ratom i tzv. Beogradskim mirom, Turska je uspjela da povrati
skoro sve sto je prethodnim izgubila. Lokalno stanovnistvo je opet
pogodilo ratno razaranje, progoni i odmazde.
Poslednji austrijsko-turski rat bio je tzv. Dubicki rat (1788-1791),
u kome je opet Austrija pozivala hriscane u Bosni da se dignu na
ustanak. Nakon njega, novih sukoba vise nije bilo sve do dvadesetog
vijeka i propasti obje carevine.
Novovjekovna srpska drzava (1804-191
Karadjordje Kralj Petar I Karadjordjevic
Srpski otpor Otomanskoj dominaciji, dugo godina latentan, narocito
je uzeo maha pocetkom 19. vijeka, buknuvsi u Prvom i Drugom srpskom
ustanku 1804. i 1815. godine. Turska se u to vrijeme vec nalazila u
stanju duboke krize bez perspektive na oporavak, sto se posebno tesko
odrazavalo na sve narode koji su u njoj ziveli. Srbi su podigli ne samo
nacionalnu nego i socijalnu revoluciju, nakon koje je Srbija pocela da
hvata korak. Kao rezultat ovih ustanaka i kasnijih ratova protiv
Otomanske imperije, formirana je nezavisna Knezevina Srbija, koja je
bila medjunarodno priznata 1878. godine.
U ovom periodu su se oko vlasti nadmetale i smjenjivale dvije
dinastije, ciji su rodonacelnici bili Djordje Petrovic - Karadjordje,
vodja Prvog srpskog ustanka protiv Turaka i Milos Obrenovic, vodja
Drugog srpskog ustanka. Dalji razvoj Srbije je bio obiljezen opstim
napretkom u ekonomiji, kulturi i umjetnosti, cemu je prije svega
doprinijela mudra drzavna politika, koja je slala mlade ljude na
skolovanje u evropske metropole, odakle su donosili novi duh i novi
sistem vrijedosti. Jedan od spoljnih izraza transformacije kroz koju je
sada prolazila nekadasnja turska provincija, bilo je i proglasenje
kraljevine, 1882. godine.
Tokom njene integracije u evropski poredak drzava, u drugoj polovini
19. vijeka, bile su osnovane prve politicke partije, cime politicki
zivot dobija novi zamah. Drzavni udar 1903, koji je doveo na tron
Karadjordjevog unuka, kralja Petra Prvog Karadjordjevica, otvorio je
put parlamentarnoj demokraciji u Srbiji. Kralj je preveo djelo “O
slobodi”, Dzona Stjuarta Mila na srpski jezik i dao svojoj zemlji
ustav, koji je Srbiju uveo u period parlamentarizma, a koji je prekinut
novim oslobodilackim ratovima. Balkanski ratovi 1912 - 1913. godine
okoncali su tursku dominaciju na Balkanu. Turska je potisnuta sve do
moreuza, a od njenih evropskih teritorija formirane su nacionalne
drzave balkanskih naroda.
Atentat na austrougarskog prestolonasljednika Franza Ferdinanda u
Sarajevu 1914. posluzio je kao povod sukoba sa Srbijom, cime je i
zapoceo Prvi svjetski rat. Srpska vojska je odnijela velike pobjede,
ali suprotstavljena nadmocnim neprijateljskim snagama Njemacke,
Austrougarske i Bugarske, morala je da se preko Albanije povuce sa
svoje teritorije i kasnije nastavi borbu na Solunskom frontu, zajedno
sa ostalim snagama Antante, koju su cinile Francuska, Engleska, Rusija,
Italija i Sjedinjene Americke Drzave. U toku ovog rata Srbija je
izgubila 1.264.000 (28%) stanovnika od ukupne populacije od 4.529.000 i
to 58% muskog stanovnistva.
Kraljevina Jugoslavija (1918-1941)
Kraljevina SHS 1.decembar 1918.
Zavrsetkom Prvog svjetskog rata i propascu otomanske i austrougarske
imperije stvoreni su uslovi da u decembru 1918. godine bude proglasena
Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca do cijeg trenutka medjunarodna
konstalacija politickih snaga i interesa nije omogucavala njenu
realizaciju. Najuticajniji hrvatski politicari su se suprotstavljali
novoj drzavi od samog pocetka.
Hrvatska seljacka stranka (HSS), pod vodstvom Stjepana Radica, a
kasnije Vlatka Maceka pretvorila se vremenom u masovnu stranku koja
zastupa hrvatske nacionalne interese. Po misljenju njenih lidera
hrvatsko nacionalno pitanje nije bilo rijeseno na zadovoljavajuci nacin
u jugoslovenskoj drzavi. Kao sredstvo politicke borbe izabrali su
sistematsku opstrukciju drzavnih institucija i sklapanje politickih
koalicija uperenih protiv jedinstva drzave, iznudjujciu tim metodima
izvjesne ustupke. Svako aktuelno politicko ili ekonomsko pitanje
korisceno je da bi se postavilo tzv. hrvatsko pitanje, kao nerijesen
problem.
Kralj Aleksandar Karadjordjevic je 1929. godine zabranio nacionalne
politicke partije, licno preuzeo vlast i preimenovao zemlju u
Jugoslaviju. U medjunarodnim odnosima je doslo do promene odnosa snaga:
u Italiji i Njemackoj na vlast su dosli fasisti i nacisti, a u
Sovjetskom Savezu Staljin. Ni jednoj od ovih drzava nije odgovarao kurs
politike koju je vodio kralj Aleksandar, jer su prve dvije tezile
reviziji medjunarodnih ugovora potpisanih nakon Prvog svjetskog rata, a
Sovjeti da povrate svoje pozicije u Evropi i povedu aktivniju
medjunarodnu politiku.
U Marselju 1934. godine, prilikom zvanicne posjete Francuskoj,
kralja Aleksandra je ubio pripadnik bugarske ekstremne nacionalisticke
organizacije (tzv. VMRO), koja je gajila aneksionisticke pretenzije
prema istocnim i juznim teritorijama Jugoslavije, u saradnji sa
ustasama, pripadnicima hrvatske fasisticke separatisticke organizacije.
Medjunarodna politika druge polovine tridesetih godina je u bila
ispunjena naraslom netrpeljivoscu najkrupnijih aktera, agresivnim
ponasanjem totalitarnih drzava i izvjesnoscu da poredak uspostavljen
nakon Prvog svetskog rata gubi svoja uporista, a njegovi zastitnici
svoju snagu. Podrzavani od fasisticke Italije i nacisticke Njemacke i
pod njihovim pritiskom, hrvatski lider Vlatko Macek i njegovi
istomisljenici uspjeli su da uspostave tzv. Banovinu Hrvatsku 1939.
godine. Tim sporazumom Hrvatska je jos uvek ostajala u sklopu
Jugoslavije, ali je ubrzano nastojala da izgradi zaseban politicki
identitet u medjunarodnim odnosima.
Drugi svjetski rat (1941-1945) i posljedice
Pocetkom cetrdesetih, Jugoslavija se nasla u obrucu neprijateljskih
zemalja. Osim Grcke, sve druge susjedne zemlje su bile vezane
sporazumima za Njemacku i Italiju. Hitler je vrsio snazan pritisak da i
Jugoslavija pristupi paktu sto je vlada uskoro i ucinila, ali
raspolozenje u zemlji je bilo sasvim drugacije. Javno manifestovanje
otpora nacizmu izazvalo je zestoku reakciju.
Beograd i drugi veci gradovi su bombardovani, kralj je napustio
zemlju, a tokom aprila 1941. godine Sile osovine su okupirale
Jugoslaviju, rasparcale je i na njenom zapadnom dijelu stvorile
marionetsku Nezavisnu Drzavu Hrvatsku pod vlascu ustasa, kojoj su
pripojile Bosnu i Hercegovinu. Srbija je okupirana od njemackih trupa,
pri cemu su njeni sjeverni dijelovi pripojeni Madjarskoj, a istocni i
juzni - Bugarskoj. Kosovo i Metohija su vecim dijelom pripojeni
Albaniji, koja je bila pod patronatom fasisticke Italije. Crna Gora je
takodjer umanjena pripajanjem njenih dijelova Albaniji i okupirana od
strane Italije. Slovenija je podijeljena izmedju Njemacke i Italije,
koja je prisvojila i jadranska ostrva.
Fasisticka Hrvatska je po uzoru na nacisticku Njemacku osnovala
koncentracione logore u kojima je pocinila genocid nad vise od 750.000
Srba, Jevreja i Cigana. Slijedi smrt Jugoslavije 1991 - 1992.
Gruba politika njemackih okupacionih snaga i genocidna politika
hrvatskog ustaskog rezima proizveli su snazan pokret otpora. Srbi su
ustali u odbranu od hrvatskog genocida i nacistickog porobljavanja
Jugoslavije. Mnogi su se pridruzili partizanskom otporu
(Narodnooslobodilacka vojska predvodjena Josipom Brozom Titom) u
oslobodilackom ratu. Do kraja 1944. godine, partizani su oslobodili
Srbiju, a do maja 1945. preostale jugoslovenske teritorije, spojivsi
svoje snage sa saveznickim trupama u Madjarskoj, Austriji i Italiji.
Srbija i Bosna i Hercegovina su bile medju zemljama koje su najvise
razorene u toku rata: 1.700.000 (10,8% populacije) ljudi je ubijeno, a
gubitak nacionalnih dobara je procijenjen na 9,1 milijardu americkih
dolara, po cijenama iz tog vremena.
Socijalisticka Federativna Republika Jugoslavija (1945 - 1991)
Za vrijeme rata, 1943. godine bila je proklamovana revolucionarna
promjena drustvenog i drzavnog sistema i ukidanje monarhije u korist
republike. Josip Broz Tito je postao prvi predsjednik obnovljene, sada
socijalisticke Jugoslavije. Od uglavnom poljoprivredne zemlje,
Jugoslavija je transformisana u red srednje razvijenih industrijskih
zemalja, stekavsi visoku medjunarodnu politicku reputaciju svojom
podrskom procesu dekolonizacije i vodecom ulogom u pokretu nesvrstanih
zemalja. Socijalisticka Jugoslavija je formirana kao federalna drzava,
koja se sastojala od sest republika: Srbije, Hrvatske, Slovenije, Bosne
i Hercegovine, Makedonije i Crne Gore; i sa dvije autonomne pokrajine:
Vojvodina i Kosovo i Metohija. Uskoro dolazi do povecanja moci
republika na racun federalne vlasti i ta tendencija je dobila na snazi
narocito poslije usvajanja Ustava iz 1974.
Raspad SFR Jugoslavije (1991-1995)
Dejtonski mirovni sporazum
U periodu 1991 - 1992. doslo je do raspada Jugoslavije kojem su
potpomogle i medjunarodne sile. Srbija i Crna Gora su se opredelile za
ostanak u zajednickoj drzavi, pa je na zajednickoj sednici Skupstine
Jugoslavije, Srbije i Crne Gore 27. aprila 1992. u Beogradu, usvojen
Ustav Savezne Republike Jugoslavije, cime je potvrdjen kontinuitet
njihove zajednicke drzave od 1. Decembra 1918. kada je Jugoslavija
stvorena.
Sada cemo da vidimo jednu sitnu prevaru, najprizemnije vrste, iz
knjige: >Pisci srednjevjekovnog Latiniteta<, koju je izdalo 1996.
g. Ministarstvo Kulture Crne Gore.
U tom ministarstvu su tada bili dominantni Srbi, na celu ministarstva
je takodje bio Srbin, a apsolutnu vlast u CG je imao Momir Bulatovic,
takodje Srbin.
U ovom dokumentu iz Kotora iz 14. vijeka, latinska rijec SCLAVO koja ima iskljucivo znacenje SLOVEN, prevedena je kao Srbin ?!
Dakle imate prilike da se uvjerite kakvim se sitnim prevarama srpski
“naucnici” bave, radi izmisljanja Srba po Balkanu, radi davanja
“naucne” dimenzije njihovim svetosavskim bajkama.
Evo kako se od svetosavskih bajki pravi istorija koju Srbi uce u skolama.
I na samo sto je oni uce, vec sire njihove bajke dalje i ubjedjuju i druge narode da su Srbi!
Napominjem da ovakvih prevara srpske istoriografske skole ima bezbroj.
Natpis na srušenoj crkvi Sv. Šimuna u Tivtu, iz 1316. godine
